Özel Hukuk
Ticaret ve Şirketler Hukuku
Ticaret Hukuku, ticari faaliyet gösteren şahıs ve işletmeler arasındaki ilişkileri düzenler. Ticaret şirketlerinin kurulması, yönetimi, birleşmeleri, devralmaları, şirketlerin borçları, ticari sözleşmeler, alacak verecek ilişkileri, çek-senet gibi kambiyo senetleri, haksız rekabet, iflas ve ödeme güçlüğü gibi birçok konuyu içerir. Bu hukuk dalı, ticari hayatın düzenli ve güvenli bir şekilde işlemesini sağlamak amacıyla taraflar arasındaki ticari ilişkileri denetler ve olası uyuşmazlıklara çözüm önerir.
Ticari uyuşmazlıklarda tacir olmanın bir bedeli vardır: basiretli iş adamı gibi davranma yükümlülüğü. Süreler daha kısa, savunmalar daha dar, "bilmiyordum" cevabı ise büyük ölçüde geçersizdir. Aşağıda şirketin kuruluşundan alacağın tahsiline kadar süreçlerin nasıl işlediğini özetledik.
Şirket kuruluşu ve ortaklar arasındaki ilişki
Şirket türü seçimi bir vergi tercihinden ibaret değildir: ortağın şirket borcundan kişisel malvarlığıyla sorumlu olup olmadığı, pay devrinin kolaylığı ve karar alma düzeni doğrudan bu seçime bağlıdır.
Uyuşmazlıkların önemli bölümü ortaklar arasında çıkar ve kaynağı esas sözleşmedir. Kâr dağıtımı, pay devrinde önalım hakkı, ortaklıktan çıkma ve çıkarılma şartları baştan yazılmadığında ilişki, yıllar sonra yalnızca kanunun genel hükümleriyle çözülmeye çalışılır.
- Anonim ve limited şirket arasındaki temel farklar
- Esas sözleşmeye konulabilecek koruyucu hükümler
- Pay devri ve önalım hakkı
- Ortaklıktan çıkma, çıkarılma ve haklı sebeple fesih
Ticari alacakların tahsili
Ticari davalarda konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri bakımından, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Bu adım atlandığında dava esasa girilmeden usulden reddedilir.
Ticari işlerde faiz ve zamanaşımı adi işlerden farklı işler. Alacağın hangi tarihte muaccel olduğu ve ihtarın hangi gün tebliğ edildiği faiz başlangıcını belirlediği için, bu kayıtlar sonradan telafi edilemez.
- Cari hesap ve mutabakat belgelerinin delil değeri
- İhtarname ve temerrüt tarihinin belirlenmesi
- Ticari işlerde faiz ve zamanaşımı
- İhtiyati haciz talebi
Çek, bono ve kambiyo takibi
Kambiyo senetlerine mahsus takip alacaklıya hızlı bir yol sunar; buna karşılık borçlunun itiraz imkânı sınırlıdır ve itiraz kural olarak takibi kendiliğinden durdurmaz. Bu nedenle ilk bakılacak şey, senedin şekil şartlarını taşıyıp taşımadığıdır.
Karşılıksız çekte icra takibi ile ceza süreci ayrı yürür: takip alacağın tahsiline, şikâyet yolu ise çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağına yöneliktir. Biri diğerinin sonucunu beklemez.
- Senette zorunlu şekil şartları
- Kambiyo takibine itiraz ve icra hukuk mahkemesi
- Karşılıksız çek şikâyeti ve süresi
- Aval ve ciro yoluyla sorumluluk
Haksız rekabet ve ticari itibarın korunması
Haksız rekabet yalnızca ürünün taklit edilmesi değildir; müşteri çevresine sızmak, yanıltıcı reklam yapmak, çalışanları sözleşmeye aykırı biçimde ayartmak ve ticari sırları kullanmak da bu kapsamdadır.
Bu davalarda süre kısadır ve fiilin öğrenilmesinden itibaren işler. Ekran görüntüsü, tanık ve bilirkişi incelemesine elverişli kayıtların zamanında tespit ettirilmesi, sonradan yapılacak her açıklamadan daha etkilidir.
- Tespit, men ve tazminat talepleri
- Ticari sır ve rekabet yasağı sözleşmeleri
- Yanıltıcı ve karşılaştırmalı reklamın sınırı
- İhtiyati tedbirle yayının durdurulması
Birleşme, devralma ve şirket devri
Pay devri ile ticari işletme devri aynı şey değildir; devrin hangi yolla yapıldığı, devralanın geçmiş borçlardan sorumluluğunu belirler. Kamu ve sigorta borçları bakımından sorumluluk çoğu zaman sözleşmeyle karşı tarafa bırakılamaz.
Devir öncesinde yapılan hukuki inceleme, sonradan ortaya çıkan riskin kimde kalacağını belirleyen tek adımdır. İncelemede bulunan riskler sözleşmeye beyan ve tekeffül hükümleriyle yansıtılır.
- Hisse devir ve pay sahipleri sözleşmesi
- Hukuki inceleme (due diligence) kapsamı
- Beyan, tekeffül ve fiyat düzeltme hükümleri
- Rekabet Kurumu izni gerektiren işlemler
Yöneticinin ve ortağın sorumluluğu
Şirketin tüzel kişiliği yöneticiyi her durumda korumaz. Kamu alacakları, sigorta primleri ve özen yükümlülüğüne aykırı işlemler bakımından yönetim kurulu üyeleri ile müdürler kişisel olarak takip edilebilir.
Görevden ayrılmış olmak da tek başına yeterli değildir: sorumluluk, görevin fiilen yürütüldüğü döneme göre belirlenir. Ayrılışın ticaret sicilinde usulüne uygun tescil ve ilan edilmiş olması bu nedenle önemlidir.
Dosyanızı görüşmek ister misiniz?
Buradaki bilgiler geneldir. Kendi dosyanız için bize ulaşabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu alanla ilgili merak edilenler
Ticaret hukuku alanında hangi danışmanlık hizmetleri verilir?
Şirket birleşme ve ayrılma süreçlerinin yönetimi, şirketler arası ilişkilerde danışmanlık, şirket kuruluşu ve esas sözleşme hazırlığı, genel kurul süreçleri, yabancı sermayeli şirketlerin yerel mevzuata uyumu ve günlük ticari işlemlerin hukuki denetimi bu kapsamdadır.
Ticaret hukukunun kapsamı genel olarak nedir?
Şirketler hukuku, ticari sözleşmeler, kambiyo senetleri, haksız rekabet ve icra-iflas ile kesişen konuları içeren geniş bir alandır.
Haksız rekabet hâlinde ne yapılabilir?
Haksız rekabete maruz kalan taraf; fiilin tespiti, önlenmesi, sonuçlarının ortadan kaldırılması ve maddi-manevi tazminat talepli dava açabilir.
Ticari alacaklar için icra takibi öncesi ihtarname zorunlu mudur?
Her alacak için zorunlu olmamakla birlikte, temerrüdün tespiti ve olası davada delil oluşturması açısından ihtarname gönderilmesi önerilir.